Perakendecileri isyan ettiren Hal Yasası, yeniden düzenlenecek. Tarım Bakanı Mehdi Eker, Sanayi Bakanlığı'nın şu anda taslak yasa üzerinde çalıştığını belirterek, "Esas değişiklik bu taslak tamamlandığında olacak" dedi.  

Yürürlüğe girdiği günden bu yana özellikle perakendeciler tarafından eleştiri yağmuruna tutulan Hal Yasası yeniden ele alınacak. Tarım ve Köyişleri Bakanı Mehdi Eker, "Bizim istediğimiz yasa bu değildi. Sanayi Ticaret Bakanlığı asıl taslak üzerinde çalışıyor. Hallerle ilgili esas değişiklik üzerinde çalışılan bu yasa ile gerçekleşecek" dedi. Bakan Eker, Meclis tatile gireceği için değişikliğin seçim öncesine yetişmeyeceğini kaydetti. 

Hal Yasası ile yasal düzenleme 1995 yılında yürürlüğe giren 552 Sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile gerçekleşti. Hallerin işleyişini kapsayan kararname çıktığı günden itibaren eksik kaldığı ve sektörde kayıtdışını engellemediği gerekçesiyle tartışma konusu oldu. 5 yıl önce konuyu ele alan hükümet yeni bir hal yasası oluşturmak için taslak çalışmalarına başladı. Sanayi ve Ticaret Bakanlığı'nın yanı sıra Tarım Bakanlığı ve sektörel örgütlerin de dahil edildiği çalışma 2 yıl sürdü. 6 ülkede 10 hal incelendi. 2 yıl sonunda ise Sanayi ve Ticaret Bakanlığı bir taslak yasa hazırlayarak başbakanlığa sundu.

Geçen mart ayı başında AK Parti Bursa Milletvekili Faruk Çelik, ürünlerin artık tüketim bölgelerinde de hallere girmesini sağlayacak olan bir değişik önergesi verdi. Aynı zamanda hallerin satışını da mümkün kılan değişiklik önergesi Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer tarafından kabul edilerek yasalaştı. Şimdi başbakanlıkta bekleyen ana tasarı ile yasalaşan önerge değişikliğinin uyumlu hale getirlemesi üzerinde çalışılıyor.

Aksama varsa değişiklik mümkün

Perakendecilerin eleştiri oklarına hedef olan yasa değişikliğinin asıl olarak AK Parti'li Faruk Çelik'in kabul edilen değişiklik önergesi olduğunu hatırlatan Türkiye Sebze Meyve Komisyoncuları Federasyonu Başkanı Yüksel Tavşan, Bakan Eker'in "yasa yeniden düzenlecek" şeklinde tarif ettiği yasanın başbakanlıkta bekleyen ana taslak olduğunu savundu. Tavşan, "Çelik bu önergeyi verdiği biz federasyon olarak ana taslakla değişiklik önergesinin birleştirilmesi ve üzerinde yeniden çalışılarak tek bir yasa olarak çıkması talep ettik. Fakat hükümet tek başına önergeyi yasalaştırdı. Şimdi ana taslağın çıkan bu yasa ile yeniden düzenlenmesi gerikiyor" diye konuştu.

Hal Yasası hakkında son 5 yıldır birçok eleştirinin yapıldığını ve mevcut uygulamalardan kimsenin memnun olmadığını belirten Tavşan, "Perakendeciler birkaç ay sabretsin. Başbakanlıktaki ana taslak nasıl olsa değiştirilecek. Eğer şu anki uygulamada aksaklık yaşanır ve iddia edildiği gibi fiyat artışı ya da üründe fireler oluşursa, taraflar oturur ve yeniden bir düzenleme yapılır" dedi.

Perakendecilerin tüketim bölgelerinde hale giriş zorunluluğunu abarttığını söyleyen Tavşan, "Bugüne kadar sebze meyve üretim bölgesinde ucuz marketlerde pahalı diye şikayet edilir hatta hal esnafı suçlanırdı. Oysa değişiklik öncesinde marketler hiçbir vergi ödemeden halden ürün alırdı. Son değişiklik söylendiği gibi bir fiyat artışı getirmeyecek. Bunu hep birlikte göreceğiz" dedi.

Bakanlık 5.3 milyar YTL'lik tarımsal desteği seçim öncesi peşin ödeyecek

Tarım Bakanlığı seçim öncesinde hem gıda hem de tarım kesimini memnun edecek kararlar almaya devam ediyor. Önce gıda işletmelerinin 2 yıldır gündemden düşürmedikleri Katma Değer Vergisi (KDV) oranlarını yüzde 18'den 8'e indirilmesinin önünü açan Tarım Bakanlığı, son olarak 2007 yılına ait 5.3 milyar YTL'lik tarım desteklerinin 5 milyar YTL'lik kısmının peşin olarak 10 Haziran'a kadar ödeneceğini açıkladı. Bu kararla çiftçi ilk kez desteklerin tamamına yakın kısmını yılın ilk yarısı bitmeden almış olacak. Kararın seçim süreci ile ilgisi olmadığını savunan Bakan Mehdi Eker, "Bu planlamayı yılın başında zaten yapmıştık. Bakanlık olarak mevcut destekleri her yıl biraz daha öne çekerek ödemeye gayret gösteriyoruz. Bu yıl da destekleri erken ödemek istedik" diye konuştu.

Söz konusu tarım desteklerinin çiftçiye erken ödenecek olmasının iyi bir haber olmasına karşın  çiftçiyi seçim öncesinde memnun etmek için yapılan bir uygulama olduğunu söyleyen Ziraatçiler Derneği Başkanı İbrahim Yetkin, "tarım destekleri her zaman 12 aylık bir ödeme planı içinde yapılır. Çünkü her ürün kendi ekim ya da hasat döneminde desteklenir. Örneğin mazot ve prim desteği daha çok hasat dönemlerinde verilirken, gübre gibi destekler ekim dönemine denk getirilir. Geçtiğimiz yıllarda hep böyle yapıldı. Seçim süreci olmasaydı böyle bir karar alınmazdı" diye konuştu.

Özel hal kurma iznine dikkat

Perakendeciler Derneği Başkanı Erdal Tüfekçi ise yaptığı açıklamada, Hal Yasası ile ilgili son değişikliklerin aslında hallerin bir borsa olarak çalışması niyeti ile hazırlanmış olmasına karşın niyetinden uzak uygulamaları barındırdığını belirtti. Yasada bir değişiklik olacaksa uygulamaya dönük aksaklıkların giderilmesi gerektiğini söyleyen Tüfekçi, "Son yasanın yarattığı sıkıntı rüsum vergisinin iki kez ödenecek olması idi. Ayrıca büyükşehirlerde hallerin yeterli olmayışı da ayrı bir sorun olarak duruyor. Yasa hazırlanırken üretici ile perakendecinin buluşması ve borsa oluşma hedefi vardı. Fakat niyet ve uygulama arasında korkunç fark oluştu. Çünkü hallerdeki komisyoncular tüccar niteliğinde olunca bu denge sağlanmıyor. Yeni düzenlemede bu dengenin sağlanması gerek" diye konuştu. Yeni yasada özel hal kurma serbestliğinin çıktığını hatırlatan Tüfekçi, rekabet ortamının neler getireceği konusunda da bir sıkıntı olduğunu buna da dikkat etmek gerektiğini söyledi.