GIDA MADDELERÄ°NÄ°N VE GIDA BÄ°LEÅžENLERÄ°NÄ°N ÜRETÄ°MÄ°NDE KULLANILAN EKSTRAKSÄ°YON ÇÖZÜCÜLERÄ° TEBLİĞİ

 

Yetki Kanunu Türk Gıda Kodeksi YönetmeliÄŸi

Yayımlandığı R.Gazete 13.02.2002-24670

TebliÄŸ No 2002/9

Türk Gıda Kodeksi-Gıda Maddelerinin ve Gıda BileÅŸenlerinin Üretiminde Kullanılan Ekstraksiyon Çözücüleri TebliÄŸinde DeÄŸiÅŸiklik Yapılması Hakkında TebliÄŸ

TebliÄŸ No: 2003/41

 

Amaç

Madde 1- Bu TebliÄŸin amacı, gıda maddeleri ve/veya gıda bileÅŸenlerinin üretiminde kullanılan ekstraksiyon çözücülerine ait koÅŸulları ve uygun maksimum kalıntı limitlerini belirlemektir.

Kapsam

Madde 2- Bu TebliÄŸin hükümleri, EK'te kullanım koÅŸulları ve en fazla kalıntı limitleri verilmiÅŸ olan gıda maddeleri, gıda bileÅŸenleri, gıda katkıları, vitaminler ve diÄŸer zenginleÅŸtirme amaçlı katkıların üretiminde kullanılacak olan ekstraksiyon çözücülerini kapsar.

Hukuki dayanak

Madde 3- Bu TebliÄŸ, 16/11/1997 tarihli ve 23172 mükerrer sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi YönetmeliÄŸi'ne göre hazırlanmıştır.

Tanımlar

Madde 4- Bu TebliÄŸde geçen;

a) Çözücü; Gıda maddesi yüzeyinde veya içindeki, bulaÅŸan dahil olmak üzere herhangi bir bileÅŸeni veya gıda maddesini çözen maddeleri,

b) Ekstraksiyon çözücüsü; Hammaddelerin, gıda maddelerinin veya bu ürünlerin bileÅŸenlerinin iÅŸlenmesi sırasındaki ekstraksiyonunda kullanılan ve uzaklaÅŸtırılabilen ancak gıda maddesi veya gıda ingrediyeni türevleri veya kalıntıların varlığında, teknik olarak kaçınılamayan ancak istenmeyen ÅŸekilde oluÅŸan çözücüleri ifade eder.

Ekstraksiyon çözücülerinin özellikleri

Madde 5- Bu TebliÄŸ kapsamındaki ekstraksiyon çözücülerinin özellikleri aÅŸağıda belirtilmektedir:

a) Ekstraksiyon çözücüsü olarak belirtilen materyaller toksikolojik olarak tehlikeli miktarda herhangi bir madde veya bileÅŸik içermemelidir.

b) EK'te belirtilen spesifik saflık kriterlerini sağlamalıdır.

c) EK'te belirtilen spesifik saflık kriterlerine göre istisnai sapma gösterenler, 1 mg/kg'dan fazla arsenik veya 1 mg/kg'dan fazla kurÅŸun içermemelidir.

d) AsitliÄŸi veya bazlığ ı ayarlanmış su, çözücü özelliÄŸi gösteren diÄŸer gıda maddeleri ve etanol, gıda maddelerinin ve gıda katkılarının üretiminde ekstraksiyon çözücüsü olarak kullanılabilir.

Ambalajlama ve etiketleme-iÅŸaretleme

Madde 6- Bu TebliÄŸ kapsamında yer alan ve EK'te verilen maddeler ve gıda maddelerinde kullanılacak ekstraksiyon çözücülerinin ambalaj etiketleri, kolaylıkla görülecek, okunaklı ve silinmez ÅŸekilde aÅŸağıdaki bilgileri içermelidir:

a) Ticari adı EK'te verildiği şekilde,

b) Gıdaların ve gıda ingrediyenlerinin ekstraksiyonunda kullanılmaya uygun kalitede olduÄŸuna dair açık ifade,

c) Parti veya lot numarasını belirtici açıklama,

d) Üretici, paketleyici veya satıcının adı, firma adı ve adresi

e) Hacim olarak net miktarı

f) Gerekli ise, özel depolama ve kullanım koÅŸulları.

Ekstraksiyon çözücülerinin satışı ile ilgili olarak, bu bölümde yer alan özelliklerin müÅŸteriler tarafından kolayca anlaşılacak ÅŸekilde görülmesi ve alıcıyı bilgilendirmek üzere diÄŸer önlemlerin alınması zorunludur.

Özel hükümler

Madde 7- Bu TebliÄŸde uygulanması gereken özel hükümler aÅŸağıdadır:

a) Gıda maddeleri ve/veya gıda ingrediyenlerinin üretiminde, EK'te kullanım koÅŸulları ve uygun en fazla kalıntı limitleri verilmiÅŸ olan madde ve bileÅŸiklerin ekstraksiyon çözücüsü olarak kullanımına izin verilir.

b) Aroma maddelerinin seyreltilmesi ve çözülmesinde kullanılan maddelerin TebliÄŸleri yayınlanana kadar, bu maddelerin, doÄŸal aroma maddelerinin ekstraksiyonunda çözücü olarak kullanımına izin verilir.

Numune alma ve analiz metodları

Madde 8- Bu TebliÄŸde yer alan çözücülerin kullanıldığı gıda maddeleri veya gıda ingrediyenlerinden üretim hattı, muhafaza deposu ve satış yerinden numune alınmasında Türk Gıda Kodeksi YönetmeliÄŸi'nin ilgili bölümündeki kurallara uyulur. Numune uluslar arası kabul görmüÅŸ metodlara göre analiz edilir.

Tescil ve denetim

Madde 9- Gıda maddeleri ve gıda ingrediyenlerinin üretiminde kullanılan ekstraksiyon çözücülerini kullanan, üreten ve satan iÅŸyerleri; tescil ve izin, ithalat iÅŸlemleri, kontrol ve denetim sırasında bu TebliÄŸ hükümlerine uymak zorundadır. Bu hükümlere uymayan iÅŸyerleri hakkında 560 sayılı Gıdaların Üretimi, Tüketimi ve Denetlenmesine Dair Kanun Hükmünde Kararname hükümlerine göre yasal iÅŸlem yapılır.

Denetim

Madde 10- Bu TebliÄŸe ait hükümler; 560 sayılı Gıdaların Üretimi, Tüketimi ve Denetlenmesine Dair Kanun Hükmünde Kararnameye göre, SaÄŸlık Bakanlığı ve Tarım ve KöyiÅŸleri Bakanlığı'nca denetlenir.

Avrupa BirliÄŸine uyum

Madde 11- Bu TebliÄŸ , 88/344/EEC sayılı “Gıda Maddeleri ve Gıda BileÅŸenlerinin Üretiminde Kullanılan Ekstraksiyon Çözücüleri” üzerine Konsey Direktifi dikkate alınarak, Avrupa BirliÄŸi’ne uyum çerçevesinde hazırlanmıştır.

Geçici Madde 1- Halen faaliyet gösteren ve bu TebliÄŸ kapsamında yer alan ürünleri kullanan, üreten ve satan iÅŸyerleri 2 yıl içinde bu TebliÄŸ hükümlerine uymak zorundadır.

Yürürlük

Madde 12- Bu TebliÄŸ yayımı tarihinde yürürlüÄŸe girer.

Yürütme

Madde 13 - Bu TebliÄŸ hükümlerini SaÄŸlık Bakanı ile Tarım ve KöyiÅŸleri Bakanı yürütür.

---

EK-1

Hammaddeler, Gıda Maddeleri veya Gıda BileÅŸenleri Ä°ÅŸlemlerinde Kullanılabilecek Ekstraksiyon Çözücüleri:

1. Bölüm: Ekstraksiyon çözücüleri tüm kullanımlar için GMP'ye (Good Manufacturing Practise= Ä°yi Üretim Uygulamaları) uygun olmalıdır:

Adı:

Propan

Bütan

Etil asetat

Etanol

Karbondioksit

Aseton (prina yağı rafinasyonunda aseton kullanımı yasaktır.)

Nitröz oksit

Bir ekstraksiyon çözücüsü; eÄŸer kullanımı yalnızca, teknik olarak engellenemeyen kalıntı veya türevleri insan saÄŸlığına zarar vermeyecek miktarlarda içeriyorsa, GMP'ye uygun kullanılan ekstraksiyon çözeltisi olarak kabul edilir.

2. Bölüm: Ekstraksiyon çözücülerinin kullanım koÅŸulları

 

Adı	Kullanım koÅŸulları (Ekstraksiyonun özet tanımı)	Ekstrakte edilmiÅŸ gıda maddesi veya bileÅŸenindeki en fazla kalıntı limitleri
Hekzan (1)	Kakao yağının üretiminde ve katı ve sıvı yaÄŸların üretimi veya kısımlara ayrılmasında YaÄŸsız protein ürünlerinin ve yaÄŸsız unların hazırlanmasında YaÄŸsız hububat tohumlarının hazırlanmasında	Kakao yağı, katı veya sıvı yaÄŸlarda 1 mg/kg. YaÄŸsız protein ürünleri içeren gıdalar ve yaÄŸsız unlarda 10 mg/kg. Tüketiciye satılacak yaÄŸsız soya ürünlerinde 30 mg/kg. YaÄŸsız hububat tohumlarında 5 mg/kg
Metil asetat	Çay ve kahvenin dekafeinasyonu, acılık maddelerinin ve irritantların uzaklaÅŸtırılmasında Melastan ÅŸeker üretiminde	Çay ve kahvede 20 mg/kg Åžekerde 1 mg/kg
Etil metil keton (2)	Katı ve sıvı yaÄŸların kısımlara ayrılmasında Çay ve kahvenin dekafeinasyonu, acılık maddelerinin ve irritantların uzaklaÅŸtırılmasında	Sıvı veya katı yaÄŸlarda 5 mg/kg Çay ve kahvede 20 mg/kg
Diklorometan	Çay ve kahvenin dekafeinasyonu, acılık maddelerinin ve irritantların uzaklaÅŸtırılmasında	KavrulmuÅŸ kahvede 2 mg/kg, çayda 5 mg/kg
Propan-1-ol	Tüm kullanımlarda	10 mg/kg
Metanol	Tüm kullanımlarda	10 mg/kg

⁽¹⁾ Hekzan: 64-70 ºC arasında destile edilen ve 6 karbon atomu içeren asiklik doymuÅŸ hidrokarbonlardan oluÅŸmuÅŸ ticari üründür. Hekzan ve etilmetil ketonun birlikte kulanımı yasaktır.

⁽²⁾ Bu çözücü içinde n-hekzan varlığı 50mg/kg'dan fazla olmamalıdır. Bu çözücü hekzanla birlikte kullanılmaz.

3. Bölüm: Kullanım KoÅŸulları BelirlenmiÅŸ Ekstraksiyon çözücüleri:

 

Adı	DoÄŸal aroma maddelerinden elde edilen aroma hazırlanmasında kullanılan ekstraksiyon çözücülerinin gıda maddesindeki en fazla kalıntı limitleri (mg/kg)
Dietileter Hekzan Siklohekzan Metil asetat Bütan-1-ol Bütan-2-ol Etilmetil keton Diklorometan Propan-1-ol 1,1,1,2-tetrafloroetan	2 1 1 1 1 1 1 0.02 1 0.02

(1) Hekzan ve etilmetil ketonun birlikte kullanımı yasaktır.

 

---

Resmi Gazete: 17.12.2003/25319

Türk Gıda Kodeksi-Gıda Maddelerinin ve Gıda BileÅŸenlerinin
Üretiminde Kullanılan Ekstraksiyon Çözücüleri TebliÄŸinde
Değişiklik Yapılması Hakkında Tebliğ
(TebliÄŸ No: 2003/41)

MADDE 1 — 13/02/2002 tarih ve 24670 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan TürkGıda Kodeksi- Gıda Maddelerinin ve Gıda BileÅŸenlerinin Üretiminde Kullanılan Ekstraksiyon Çözücüleri TebliÄŸi’ne “Yürürlükten kaldırılan mevzuat” baÅŸlığı altında 10 uncu maddeden sonra gelmek üzere 11 inci madde eklenmiÅŸ ve diÄŸer maddeler buna göre teselsül ettirilmiÅŸtir.

“Yürürlüktenkaldırılan mevzuat

Madde 11 — Bu TebliÄŸle; 03/06/1976 tarihli ve 15605 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan TS 1946 Hekzan (Gıda Maddelerinde Kullanılan)Standardı mecburi uygulamadan kaldırılmıştır.”

MADDE 2 — Bu TebliÄŸ yayımı tarihinde yürürlüÄŸe girer.

MADDE 3 —Bu TebliÄŸ hükümlerini SaÄŸlık Bakanı ve Tarım ve KöyiÅŸleri Bakanı yürütür.

< Önceki		Sonraki >