GIDA MADDELERÄ°NDE BELÄ°RLÄ° BULAÅžANLARIN SEVÄ°YELERÄ°NÄ°N RESMÄ° KONTROLLERÄ° Ä°ÇÄ°N NUMUNE ALMA VE ANALÄ°Z METODLERI TEBLİĞİ

Yetki Kanunu Türk Gıda Kodeksi YönetmeliÄŸi

Yayımlandığı R.Gazete 25.03.2002/24706

TebliÄŸ No 2002/25

Ayrıca bakınız:

Gıda Maddelerinde Belirli BulaÅŸanların Seviyelerinin Resmi Kontrolleri Ä°çin Numune Alma ve Analiz Metotları TebliÄŸinde DeÄŸiÅŸiklik Yapılması Hakkında TebliÄŸ

Yayımlandığı R.Gazete 17.07.2003-25171

 

Amaç

Madde 1- Bu TebliÄŸin amacı belirli bulaÅŸanların seviyelerinin resmi kontrolleri için gıda maddelerinden numune alma ve analiz metodlarını belirlemektir.

Kapsam

Madde 2- Bu TebliÄŸ, bazı gıda maddelerinde bulunan aflatoksin seviyelerinin resmi kontrolleri için numune alma metodunu ve resmi kontrollerde kullanılan analiz metodları için numune hazırlama ve kriterleri kapsar.

Hukuki dayanak

Madde 3- Bu TebliÄŸ, 16/11/1997 tarihli ve 23172 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Türk Gıda Kodeksi YönetmeliÄŸi” ne göre hazırlanmıştır.

Tanımlar

Madde 4- Bu TebliÄŸde geçen;

Parti: Aynı koÅŸullarda ve zamanda üretilen aynı boy, tip ve ambalajdaki ürün örneklerini veya ambalajlı ürün topluluÄŸunu,

Alt parti: Numune alma metodunu uygulamak için büyük partinin ayrılmış parçasını,

İnkremental numune: Parti veya alt partinin tek bir yerinden alınan materyal miktarını,

Paçal numune: Parti veya alt partiden alınan inkremental numunelerin hepsinin birleÅŸtirilmesi ile elde edilen numuneyi,

Laboratuvar numunesi: Laboratuvar için ayrılan numune - alt numuneyi,

Åžahit numune: Savunma veya ihtilaflı durumlar için ayrılan numuneyi ifade eder.

Genel hükümler

Madde 5- Numune alma işlemi sırasında dikkat edilmesi gereken hususlar aşağıda belirtilmiştir.

a) Numune, gıda kontrolörü/gıda denetçisi tarafından alınmalıdır.

b) Ä°ncelenecek olan her partiden ayrı ayrı numune alınmalıdır. Bu TebliÄŸin 7 inci maddesinde geçen hükümlere uygun olarak büyük partiler, numuneleri ayrıca alınacak olan alt partilere bölünmelidir.

c) Laboratuvar numunelerinin alınması ve hazırlanması sırasında, aflatoksin miktarını deÄŸiÅŸtirecek, analitik tayini olumsuz yönde etkileyecek veya paçal numunelerin temsilini önleyecek her türlü deÄŸiÅŸiklikten koruyacak önlemler alınmalıdır.

d) Ä°nkremental numune mümkün olduÄŸunca parti veya alt parti içinde çeÅŸitli yerlerden alınmalıdır. Bu ÅŸekilde alınmadığı durumlarda ise bu maddenin h bendinde belirtildiÄŸi gibi kayıtlara iÅŸlenmelidir.

e) Paçal numune inkremental numunelerin birleÅŸtirilip iyice karıştırılması ile elde edilir. Paçal numune karıştırıldıktan sonra, Bu TebliÄŸin 7 nci maddesinde geçen diÄŸer hükümlere uygun olarak eÅŸit alt numunelere bölünmelidir. Karıştırma iÅŸlemi, her bir alt numunenin bütün parti veya alt partiden parçalar içermesini saÄŸlamak için gereklidir.

f) Şahit numune homojenize edilmiş alt numunelerden alınmalıdır.

g) Her laboratuvar numunesi, kontaminasyona ve taşıma esnasında zarar görmesine karşı numuneyi koruyan, baÅŸka kaplarla etkileÅŸimi olmayan ve temiz olan kaplara konmalıdır. Taşıma ve depolama sırasında laboratuvar numunesinin bileÅŸiminde deÄŸiÅŸikliÄŸi önleyecek bütün tedbirler alınmalıdır.

h) Resmi kontroller için alınan her numune, alındığı yerde mühürlenmelidir. Her numune için, numunenin açık ÅŸekilde tespitini saÄŸlayacak kayıt tutulmalıdır. Bu kayıtta numune alma tarihi, yeri ve analizi yapacak kiÅŸiye yardımcı olacak diÄŸer bilgiler de yer almalıdır.

ı) Bazı gıda maddelerinde aflatoksin seviyelerinin resmi kontrollerinde kullanılan analiz metodları için numune hazırlama ve kriterler EK-5’e uygun olmalıdır.

Açıklayıcı hükümler

Madde 6- Numune alma ile ilgili açıklayıcı hükümler aÅŸağıda belirtilmiÅŸtir.

a) Farklı tipteki partiler:

Gıda maddelerinin ticareti toptan varil ve kasa yada perakende torba, çanta, perakende ambalajlar vs. içinde yapılabilir. Numune alma metodu farklı ÅŸekillerde piyasaya sürülen ürünlerin hepsine uygulanabilir.

Bu TebliÄŸin 7 nci maddesinde geçen diÄŸer hükümlere ters düÅŸmeyecek ÅŸekilde, aÅŸağıdaki formül; torba, çanta, perakende ambalajlar v.b. küçük ambalajlarda ticareti yapılan partilerden numune alınmasında bir kılavuz olarak kullanılabilir.

Numune alma sıklığı (SF) = Parti ağırlığı x inkremental numune ağırlığı
Paçal numunenin ağırlığı x birim ambalaj ağırlığı

- Ağırlık : Kg cinsinden olmalıdır.

- SF : Ondalıklı rakamlar en yakın tam sayıya yuvarlanmalıdır.

b) İnkremental numune ağırlığı:

Ä°nkremental numunenin ağırlığı, 7 nci maddede geçen diÄŸer hükümlerde farklı bir ÅŸekilde belirtilmiyorsa, ortalama 300 g olmalıdır. Perakende ambalajlı partilerde inkremental numune ağırlığı perakende ambalaj ağırlığına baÄŸlıdır.

c) Ağırlığı 15 tondan daha az olan partilerden alınacak olan inkremental numune sayısı:

7 nci maddede geçen diÄŸer hükümlerde farklı bir ÅŸekilde belirtilmiyorsa, alınacak inkremental numune sayısı, partinin ağırlığına baÄŸlı olarak minimum 10 ile maksimum 100 arasındadır. EK-1’de yer alan Tablo-1’deki rakamlar alınacak inkremental numune sayısını tayin etmek için kullanılabilir.

DiÄŸer hükümler

Madde 7- Yerfıstığı, fındık, kurutulmuÅŸ meyve, tahıllar, süt ve süt ürünlerinden numune alma metodunun genel incelemesi aÅŸağıda belirtilmiÅŸtir.

a) Yer fıstığı, fındık, kurutulmuÅŸ meyve ve tahıllar için parti ağırlığına ve ürüne baÄŸlı olarak partinin alt partilere bölünmesi ile ilgili tablo EK-1’de yer alan Tablo-2’ye uygun olmalıdır.

b) Yer fıstığı, antep fıstığı, fındık ve diÄŸer fıstıklar, kurutulmuÅŸ incir ve parti büyüklüÄŸü 50 ton ve daha fazla olan tahıllardan numune alma metodu EK-2’ye uygun olmalıdır.

c) Fındık ve fıstık dışındaki yaÄŸlı kuru meyveler, incir dışındaki kurutulmuÅŸ meyveler ve parti büyüklüÄŸü 50 tonun altında olan tahıllardan numune alma metodu EK-3’e uygun olmalıdır.

d) Süt ve süt ürünlerinden numune alma metodu EK-4’e uygun olmalıdır.

Avrupa BirliÄŸine uyum

Madde 8- Bu TebliÄŸ , 98/53/EC sayılı “Gıda Maddelerinde Belirli BulaÅŸanların Seviyelerinin Resmi Kontrolleri için Numune Alma ve Analiz Metodları ” Komisyon Direktifi dikkate alınarak Avrupa BirliÄŸi’ne uyum çerçevesinde hazırlanmıştır.

Denetim

Madde 9- Bu TebliÄŸe ait hükümler; 24/6/1995 tarihli ve 560 sayılı “Gıdaların Üretimi, Tüketimi ve Denetlenmesine Dair Kanun Hükmünde Kararname”ye göre Tarım ve KöyiÅŸleri Bakanlığı ile SaÄŸlık Bakanlığınca denetlenir.

Geçici Madde 1- Halen faaliyet gösteren ve bu TebliÄŸ kapsamında yer alan ürünlerden resmi kontroller için numune alan ve analizi yapan kurum ve kuruluÅŸlar 1 yıl içerisinde bu TebliÄŸ hükümlerine uymak zorundadırlar.

Yürürlük

Madde 10- Bu TebliÄŸ yayımı tarihinde yürürlüÄŸe girer.

Yürütme

Madde 11- Bu TebliÄŸ hükümlerini Tarım ve KöyiÅŸleri Bakanı ile SaÄŸlık Bakanı yürütür.

---

EK- 1

Ä°nkremental numune sayısı ve partinin alt partilere bölünmesi

 

Tablo- 1

Ağırlığı 15 tondan daha az olan partilerden alınacak olan inkremental numune sayısı

Partinin Ağırlığı (ton)	İnkremental numune sayısı
£ 0.1	10
>0.1 - £ 0.2	15
>0.2 - £ 0.5	20
>0.5 - £ 1.0	30
>1.0 - £ 2.0	40
>2.0 - £ 5.0	60
>5.0 - £ 10.0	80
>10.0 - £ 15.0	100

 

Tablo- 2

Parti ağırlığına ve ürüne baÄŸlı olarak partinin alt partilere bölünmesi

 

Ürün	Parti ağırlığı (ton)	Alt partilerin ağırlığı veya sayısı	Ä°nkremental numune sayısı	Paçal numunenin ağırlığı(kg)
KurutulmuÅŸ incir ve diÄŸer kurutulmuÅŸ meyveler	³15 <15	15-30 ton _	100 10-100(*)	30 £ 30
Yer fıstığı, antep fıstığı, fındık ve diÄŸer yaÄŸlı kuru meyveler	³ 500 > 125 ve < 500 ³ 15 ve £ 125 < 15	100 ton 5 alt parti 25 ton -	100 100 100 10-100 (*)	30 30 30 £ 30
Tahıllar	³1500 > 300 ve < 1500 ³ 50 ve £ 300 < 50	500 ton 3 alt parti 100 ton -	100 100 100 10-100 (*)	30 30 30 1-10
(*) parti ağırlığına bağlı (bakınız Tablo 1 ve Ek-3)

---

 

EK- 2

Yer fıstığı, antep fıstığı, fındık ve diÄŸer fıstıklar, kurutulmuÅŸ incir ve parti büyüklüÄŸü

50 ton ve daha fazla olan tahıllardan numune alma metodu

a) Numune alma metodu

- Alt partinin fiziksel olarak ayrılabilmesi ÅŸartıyla, her parti, EK-1’de yer alan Tablo-2’ye göre alt partilere bölünmelidir. Parti ağırlığı her zaman alt partilerin ağırlıklarının tam katı olamayacağı dikkate alınarak, ayrılan alt partinin ağırlığı ile hesaplanan alt parti ağırlığı arasındaki fark maksimum %20’yi geçmemelidir.

- Her alt partiden ayrı ayrı numune alınmalıdır.

- İnkremental numune sayısı: 100. Bu Tebliğin 6 ncı maddesinin c bendinde belirtildiği gibi, ağırlığı 15 tonun altındaki partilerden, alınacak inkremental numune sayısı, partinin ağırlığına bağlı olup minimum 10 ile maksimum 100 arasındadır.

- Paçal numune ağırlığı: ÖÄŸütülmeden önce 10 kg’lık 3 eÅŸit alt numuneye bölünmesi ve karıştırılması gereken inkremental numunelerin birleÅŸtirilmesi ile elde edilen 30 kg’lık numune ağırlığıdır. (3 alt numuneye ayırma iÅŸlemi, daha sonra sınıflandırma ve/veya diÄŸer fiziksel iÅŸlem görecek yer fıstığı, fındık ve kurutulmuÅŸ meyveler için gerekli deÄŸildir. Ancak bu, 30 kg’lık bir numuneyi homojen yapacak ekipmanın bulunmasına baÄŸlıdır). A, B ve C olarak 3 eÅŸit parçaya bölünen alt numuneler öÄŸütüldükten sonra kendi içlerinde tekrar, A1-A2-A3, B1-B2-B3 ve C1-C2-C3 ÅŸeklinde üç alt gruba ayrılır. Her bir alt gruptan (A1-B1-C1) birbiriyle karıştırılmadan ayrı ayrı ambalajlarda alınarak laboratuvara gönderilir. Aynı ÅŸekilde ÅŸahit numune (A2-B2-C2) ve firmadan kalan numuneler (A3-B3-C3) ayrı ayrı ambalajlarda alınır.

- Paçal numune ağırlığı 10 kg’dan az ise, paçal numune 3 alt numuneye bölünmemelidir.

- Laboratuvar numunesi: 10 kg’lık bir alt numunedir. Her alt numune ayrı ayrı EK-5’te yer alan hükümlere uygun olarak, çok ince öÄŸütülmeli ve tam homojenizasyonu saÄŸlamak için iyice karıştırılmalıdır.

- Partiye zarar veren ticari nedenlerden dolayı (nakliye araçları, ambalajlama ÅŸekilleri vs. nedenler) yukarıda sözü edilen numune alma metodunu uygulamak mümkün olmaz ise, mümkün olduÄŸu kadar temsili olması, tamamen tanımlanması ve belgelenmesi ÅŸartıyla, alternatif bir numune alma metodu uygulanabilir.

b) Bir partinin veya alt partinin kabulü

- Gruplara ayırma veya diÄŸer fiziksel muameleye tabi tutulan yer fıstığı, fındık ve kurutulmuÅŸ meyveler için:

EÄŸer paçal numune veya alt numunelerin ortalaması maksimum limitlere uyuyorsa kabul edilir.

EÄŸer paçal numune veya alt numunelerin ortalaması maksimum limiti aşıyorsa reddedilir.

- DoÄŸrudan insan tüketimi için amaçlanan yer fıstığı, fındık, kurutulmuÅŸ meyve ve tahıllar için:

EÄŸer alt numunelerin hiç biri maksimum limiti aÅŸmıyorsa kabul edilir.

Eğer bir veya daha fazla alt numune maksimum limiti aşıyorsa reddedilir.

- Paçal numune 10 kg’ın altında olduÄŸu zaman:

EÄŸer paçal numune maksimum limite uyuyorsa kabul edilir.

EÄŸer paçal numune maksimum limiti aşıyorsa reddedilir.

 

---

EK- 3

Fındık ve Fıstık Dışındaki Yağlı Kuru Meyveler, İncir Dışındaki Kurutulmuş Meyveler ve

Parti BüyüklüÄŸü 50 Tonun Altında Olan Tahıllardan Numune Alma Metodu

a) Numune alma metodu

Bu ürünler için, EK-2’de yer alan numune alma metodu uygulanabilir. Ancak, bu ürünler için düÅŸük kontaminasyon riski ve/veya ürünlerin ticaretinin yapılabildiÄŸi yeni ambalajlama ÅŸekilleri dikkate alınarak daha basit numune alma metodları uygulanabilir.

50 tonun altındaki tahıl partileri için, her biri 100 g’lık, 10-100 inkremental numuneden oluÅŸan 1-10 kg’lık paçal numuneyi meydana getiren bir numune alma planı uygulanabilir. AÅŸağıdaki tabloda verilen rakamlar, alınacak inkremental numune sayısını belirlemek için kullanılabilir.

Tablo-3

Parti ağırlığına bağlı olarak tahıllardan alınması gereken inkremental numune sayısı

Partinin Ağırlığı (ton)	İnkremental Numune Sayısı
£ 1	10
> 1 - £ 3	20
> 3 - £ 10	40
> 10 - £ 20	60
> 20 - £ 50	100

b) Bir partinin veya alt partinin kabulü:

EK-2’de yer alan bir partinin veya alt partinin kabulü ile ilgili hükümler burada da geçerlidir.

---

EK- 4

Süt ve süt ürünlerinden numune alma metodu

Süt

a) Numune alma Metodu

ÇiÄŸ süt ve ısıl-iÅŸlem görmüÅŸ sütün test edilmesi ve bazı analiz metotları “Türk Gıda Kodeksi YönetmeliÄŸi”ne göre çıkarılacak ilgili TebliÄŸde belirlenecektir.

-İnkremental numune sayısı: minimum 5 olmalıdır.

-Paçal numune ağırlığı: minimum 0,5 kg veya litre olmalıdır.

b) Bir partinin veya alt partinin kabulü

-EÄŸer paçal numune maksimum limite uyuyorsa kabul edilir.

-EÄŸer paçal numune maksimum limiti aşıyorsa reddedilir.

Türev ürünler ve bileÅŸik gıdalar

1) Süt ürünleri

a) Numune alma Metodu

KoyulaÅŸtırılmış sütlerden ve süttozundan numune alma metodları “Türk Gıda Kodeksi YönetmeliÄŸi”ne göre çıkarılacak ilgili TebliÄŸde belirlenecektir.

-İnkremental numune sayısı: minimum 5 olmalıdır.

-DiÄŸer süt ürünleri için bir eÅŸdeÄŸer numune alma metodu kullanılır.

b) Bir partinin veya alt partinin kabulü

-EÄŸer paçal numune maksimum limite uyuyorsa kabul edilir.

-EÄŸer paçal numune maksimum limiti aşıyorsa ret edilir.

2) Çok küçük parça ağırlıklı diÄŸer türev ürünler

Un, incir ezmesi, yer fıstığı yağı gibi aflatoksin kontaminasyonunun homojen dağıldığı ürünler:

a) Numune alma Metodu

-Ä°nkremental numune sayısı: EK-3’teki tabloda belirtildiÄŸi gibi ağırlığı 50 tonun altındaki partiler için inkremental numune sayısı parti ağırlığına baÄŸlı olarak 10-100 aralığında olmalıdır.

-İnkremental numune ağırlığı ortalama 100 gram olmalıdır. Perakende ambalajlı partilerde, inkremental numune ağırlığı perakende ambalajın ağırlığına bağlıdır.

-Paçal numune ağırlığı: yeterince karıştırılmış ÅŸekilde 1-10 kg arasında olmalıdır.

b) Alınacak numune sayısı:

-Alınacak paçal numune sayısı parti ağırlığına baÄŸlıdır. Büyük partilerin küçük partilere bölünmesi EK-1’de yer alan tahıllar için verilen tabloya göre yapılmalıdır.

-Her bir alt partiden ayrı ayrı numune alınmalıdır.

c) Bir partinin veya alt partinin kabulü:

-EÄŸer paçal numune maksimum limite uyuyorsa kabul edilir.

-EÄŸer paçal numune maksimum limiti aşıyorsa reddedilir.

3) Nispeten büyük parçalı diÄŸer türev ürünler

Aflatoksin kontaminasyonunun heterojen dağıldığı ürünler :

-Ä°ÅŸlenmemiÅŸ tarımsal ürünler için numune alma metodu ve kabulü EK-2 ve EK-3’te belirtildiÄŸi ÅŸekilde olmalıdır.

---

EK- 5

Bazı gıda maddelerinde aflatoksin seviyelerinin resmi kontrollerinde kullanılan analiz metodları için numune hazırlama ve kriterler

1. GiriÅŸ

a) Önlemler

Numune; numune alma, laboratuvara nakli ve analiz iÅŸlemleri sırasında güneÅŸ ışığından mümkün olduÄŸunca korunmalıdır. Aflatoksin dağılımı çok fazla homojen olmadığından numuneler, çok dikkatle hazırlanmalı ve özellikle homojenize iÅŸlemine azami özen gösterilmelidir.

Laboratuvar tarafından alınan materyallerin hepsi test materyalinin hazırlanması için kullanılır.

b) Bütün fındıkların kabuk/iç oranının hesaplanması

“Türk Gıda Kodeksi YönetmeliÄŸi”nde aflatoksinler için tespit edilen limitler yenilebilir kısma uygulanır.

Yenilebilir kısımdaki aflatoksin seviyesi şu şekilde belirlenir:

-“Kabuklu” fındık numunelerinin kabukları çıkarılarak ve aflatoksin seviyesi yenilebilir kısımda doÄŸrudan belirlenir.

-Numune hazırlama metodu ile “kabuklu” fındıkları homojenize edilir. Numune alma ve analitik metod, paçal numunedeki fındık içinin ağırlığını tahmini olarak vermelidir. Paçal numunedeki fındık içinin ağırlığı, bütün fındıklarda fındık kabuÄŸunun fındık içine oranı için uygun bir faktörü belirledikten sonra tahmin edilir. Bu oran, numune hazırlama ve analiz için alınan büyük hacimli numunelerde fındık içi miktarını hesaplamak için kullanılır. Partiden rasgele ortalama 100 adet bütün fındık alınır veya her bir paçal numuneden bir kenara ayrılır. Her bir laboratuvar numune için, bütün fındıklar, kırılmış kabukları ve iç fındıklar ayrı ayrı tartılarak, kabuÄŸun iç fındığa oranı bulunur. Ancak, laboratuvar tarafından çok sayıdaki numuneler kullanılarak kabuÄŸun iç fındığa oranı bulunabilir ve bu oran ilerideki analitik çalışmalar sırasında kullanılabilir. Fakat, belli bir laboratuvar numunesinin herhangi bir limite aykırı olduÄŸu bulunursa bu numune için, bir kenara ayrılmış ortalama 100 fındık kullanılarak oran yeniden belirlenmelidir.

2. Laboratuvara alınan numunenin muamelesi

Tam homojenizasyonun saÄŸlanması için belirlenen bir metod kullanılarak her bir laboratuvar numunesi çok iyi ÅŸekilde öÄŸütülür ve karıştırılır.

3. Åžahit numune

Åžahit numune, aksine bir durum olmadıkça homojenize edilmiÅŸ materyalden alınmalıdır.

4. Laboratuvar tarafından kullanılacak analiz metodu ve laboratuvar kontrolü

a) Laboratuvarlarca en yaygın kullanılan tanımlar aşağıda verilmektedir.

Tekrarlanabilirlik ve aynı sonucun elde edilebilirliği laboratuvarlarca en yaygın kullanılan parametrelerdir.

r (tekrarlanabilirlik): aynı numune, aynı uygulayıcı, aynı cihaz, aynı laboratuvar ve kısa zaman aralığı gibi tekrarlanabilir koÅŸullar altında, elde edilen iki ayrı test sonucu arasındaki mutlak farkın altındaki deÄŸerin, yaklaşık deÄŸeri % 95 olan spesifik olasılıklar içinde yer alması olması beklenebilir ve böylece r = 2.8xs_r olur.

s_r : tekrarlanabilir koÅŸullar altında elde edilen sonuçlardan hesaplanan standart sapma

RSD_r: tekrarlanabilir koÅŸullar altında elde edilen sonuçlardan hesaplanan nispi standart sapma, [(S_r/C )x100],

C : tüm laboratuvar ve numune sonuçlarının ortalamasını göstermektedir.

R: aynı sonucun elde edilebilirliÄŸi, standart test metodu kullanarak farklı laboratuvarlardaki uygulayıcılar tarafından saÄŸlanan materyal gibi aynı sonucun elde edilebileceÄŸi koÅŸullar altında ayrı ayrı test sonuçları arasındaki mutlak farkın yaklaşık deÄŸeri %95 olan belirli olasılıklar içinde yer alması beklenebilir, R =2.8xS_R olur.

S_R : aynı sonucun elde edilebildiÄŸi koÅŸullar altında elde edilen sonuçlardan hesaplanan standart sapmayı göstermektedir.

RSD_R : aynı sonucun elde edilebildiÄŸi koÅŸullar altında elde edilen sonuçlardan hesaplanan nispi standart sapmayı [(S_R/C )x100] göstermektedir.

b) Genel Åžartlar

Gıda kontrol amaçlı kullanılan analiz metodları, “Türk Gıda Kodeksi YönetmeliÄŸi”ne göre ilgili TebliÄŸde belirlenecektir.

c) Spesifik Åžartlar

Gıda maddelerinde aflatoksin seviyesinin tayini için hiçbir spesifik metod belirlenmediÄŸinde, laboratuvarlar aÅŸağıdaki kriterleri karşıladığı takdirde herhangi bir metodu uygulayabilirler.

 

Kriter		Konsantrasyon aralığı	Tavsiye edilen değer	Maksimum izin verilen değer
Åžahitler		Hepsi	Ä°hmal edilebilir düzeyde
Geri alma-Aflatoksin M1		0.01 - 0.5 mg/L > 0.05 mg/L	%60 - %120 %70 - %110
Geri alma- Aflatoksin B1, B2, G1, G2		< 1.0 mg/L 1 - 10 mg/L > 10 mg/L	%50 - %120 %70 - %110 %80 - %110
Kesin RSDR		Hepsi	Horwitz eÅŸitliÄŸinden elde edildiÄŸi gibi	2xHorwitz eÅŸitliÄŸinden elde edilen deÄŸer
Kesin RSDr çalışılan	konsantrasyonda kesin		RSDR x 0.66 olarak hesaplanır

 

Açıklamalar

- Hem B1 hem de B₁+B₂+G₁+G₂ toplamına uygulanan deÄŸer

- EÄŸer aflatoksin B₁+B₂+G₁+G₂ toplamı rapor edilecekse analitik sisteme her birinin etkisi bilinmeli veya eÅŸdeÄŸer olmalıdır.

- Çalışılan konsantrasyonda verilen kesin deÄŸerler, uygulanan metodlerin tespit limitleri olarak belirtilemez.

- Kesin değerler Horwitz eşitliğinden hesaplanır:

RSD_R =2 ^{(1-0.5 log C)}

- RSD_R, aynı sonucun elde edilebildiÄŸi koÅŸullar altında oluÅŸan sonuçlardan hesaplanan nisbi standart sapmadır. [(S_R/C ) x100]

- C, konsantrasyon oranı (1=100 g/100 g, 0.001=1000 mg/kg)

- Bu analit ve matriksden bağımsız fakat çoÄŸu rutin analiz metodlarının konsantrasyonuna baÄŸlı olan genelleÅŸtirilmiÅŸ bir kesin deÄŸer eÅŸitliÄŸidir.

d) Geri almanın hesaplanması

Analitik sonuçlar geri alma için düzeltilerek veya düzeltilmeyerek rapor edilir. Rapor etme ÅŸekli ve geri alma seviyesi bildirilmelidir.

 

---

Resmi Gazete : 17.07.2003-25171

Türk Gıda Kodeksi Gıda Maddelerinde Belirli BulaÅŸanların Seviyelerinin Resmi Kontrolleri Ä°çin Numune Alma ve Analiz Metotları TebliÄŸinde DeÄŸiÅŸiklik Yapılması Hakkında TebliÄŸ

(TebliÄŸ No: 2003/28)

MADDE 1- 25/03/2002 tarihli ve 24706 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Gıda Maddelerinde Belirli BulaÅŸanların Seviyelerinin Resmi Kontrolleri Ä°çin Numune Alma ve Analiz Metotları TebliÄŸi’nin 6 ncı maddesinin (b) bendi aÅŸağıdaki ÅŸekilde deÄŸiÅŸtirilmiÅŸtir.

b) İnkremental numune ağırlığı:

Ä°nkremental numunenin ağırlığı; bu TebliÄŸin 7 nci maddesinde geçen diÄŸer hükümlerde farklı bir ÅŸekilde belirtilmiyorsa ve baharatlar haricinde, yaklaşık 300 g olmalıdır. Baharatlarda inkremental numune ağırlığı yaklaşık 100 g olmalıdır. Perakende ambalajlı partilerde inkremental numune ağırlığı perakende ambalaj ağırlığına baÄŸlıdır.”

MADDE 2- Aynı TebliÄŸ’in 7 nci maddesi aÅŸağıdaki ÅŸekilde deÄŸiÅŸtirilmiÅŸtir.

Madde 7- Yerfıstığı, fındık, kurutulmuÅŸ meyve, tahıllar, baharat, süt ve süt ürünlerinden numune alma metodunun genel incelemesi aÅŸağıda belirtilmiÅŸtir.”

a) Yerfıstığı, fındık, kurutulmuÅŸ meyve, tahıllar ve baharat için parti ağırlığına ve ürüne baÄŸlı olarak partinin alt partilere bölünmesi ile ilgili tablo Ek-1’de yer alan Tablo-2’ye uygun olmalıdır.”

b) Yer fıstığı, antep fıstığı, fındık ve diÄŸer fıstıklar, kurutulmuÅŸ incir ve parti büyüklüÄŸü 50 ton ve daha fazla olan tahıllardan numune alma metodu EK-2’ye uygun olmalıdır.

c) Fındık ve fıstık dışındaki yaÄŸlı kuru meyveler, incir dışındaki kurutulmuÅŸ meyveler ve parti büyüklüÄŸü 50 tonun altında olan tahıllardan numune alma metodu EK-3’e uygun olmalıdır.

d) Süt ve süt ürünlerinden numune alma metodu EK-4’e uygun olmalıdır.

e) Gıda maddelerinden, yukarıda belirtilen numune alma hükümleri uyarınca, mümkün olabildiÄŸince perakende aÅŸamasında numune alınmalıdır. Mümkün olmaması halinde, numune alınacak partiyi yeterince temsil etmesini saÄŸlamak kaydıyla perakende aÅŸamasında baÅŸka bir numune alma usulü kullanılabilir.”

MADDE 3- Aynı TebliÄŸ’in 1 nolu geçici maddesi aÅŸağıdaki ÅŸekilde deÄŸiÅŸtirilmiÅŸtir.

“Geçici Madde 1- Halen faaliyet gösteren ve bu TebliÄŸ kapsamında ithal edilen gıda maddeleri haricindeki resmi kontroller için numune alan ve analizi yapan kurum ve kuruluÅŸların 1 yıl içerisinde, ithal edilen gıda maddelerinin resmi kontrollerinde ise 31 Aralık 2003 tarihine kadar bu TebliÄŸ hükümlerine uyması gerekmektedir.”

MADDE 4- Aynı TebliÄŸ’in 1 no’lu Ek’inde yer alan Tablo-2 aÅŸağıdaki ÅŸekilde deÄŸiÅŸtirilmiÅŸtir

“ Tablo- 2

Parti ağırlığına ve ürüne baÄŸlı olarak partinin alt partilere bölünmesi

Ürün	Parti ağırlığı (ton)	Alt partilerin ağırlığı veya sayısı	Ä°nkremental numune sayısı	Paçal numunenin ağırlığı(kg)
KurutulmuÅŸ incir ve diÄŸer kurutulmuÅŸ meyveler	³ 15 <15	15-30 ton _	100 10-100(*)	30 £ 30
Yer fıstığı, antep fıstığı, fındıklar ve diÄŸer yaÄŸlı kuru meyveler	³ 500 > 125 ve < 500 ³ 15 ve £ 125 < 15	100 ton 5 alt parti 25 ton -	100 100 100 10-100 (*)	30 30 30 £ 30
Tahıllar	³ 1500 > 300 ve < 1500 ³ 50 ve £ 300 < 50	500 ton 3 alt parti 100 ton -	100 100 100 10-100 (*)	30 30 30 1-10
Baharat	³ 15 <15	25 ton _	100 10-100(*)	10 1-10
(*) parti ağırlığına bağlı (bakınız Tablo 1 ve Ek-3)

MADDE 5- Aynı TebliÄŸin 2 No’lu Eki aÅŸağıdaki ÅŸekilde deÄŸiÅŸtirilmiÅŸtir.

EK- 2

Yerfıstığı, antep fıstığı, fındık ve diÄŸer fıstıklar, kurutulmuÅŸ incir, baharat ve parti büyüklüÄŸü 50 ton ve daha fazla olan tahıllardan numune alma metodu

b)Numune alma metodu

- Alt partinin fiziksel olarak ayrılabilmesi ÅŸartıyla, her parti, EK-1’de yer alan Tablo-2’ye göre alt partilere bölünmelidir. Parti ağırlığı her zaman alt partilerin ağırlıklarının tam katı olamayacağı dikkate alınarak, ayrılan alt partinin ağırlığı ile hesaplanan alt parti ağırlığı arasındaki fark maksimum %20’yi geçmemelidir.

-Her alt partiden ayrı ayrı numune alınmalıdır.

-İnkremental numune sayısı: 100. Bu Tebliğin 6 ncı maddesinin c bendinde belirtildiği gibi, ağırlığı 15 tonun altındaki partilerden, alınacak inkremental numune sayısı, partinin ağırlığına bağlı olup minimum 10 ile maksimum 100 arasındadır.

-Paçal numune ağırlığı: Ä°nkremental numunelerin birleÅŸtirilmesiyle elde edilen, öÄŸütülmeden önce 10 kg’lık 3 eÅŸit alt numuneye bölünmesi ve karıştırılması gereken 30 kg’lık numune ağırlığıdır (30 kg’lık bir numuneyi öÄŸütüp homojenize yapacak ekipman bulunması ÅŸartıyla, daha sonra ayıklama ve/veya diÄŸer bir fiziksel iÅŸlem görecek yerfıstığı, fındık ve kurutulmuÅŸ meyveler için, 3 alt numuneye bölme iÅŸlemi gerekli deÄŸildir.). A, B ve C olarak 3 eÅŸit parçaya bölünen alt numuneler öÄŸütüldükten sonra kendi içlerinde tekrar, A1-A2, B1-B2 ve C1-C2 ÅŸeklinde iki alt gruba ayrılır. Her bir alt gruptan (A1-B1-C1) birbirleriyle karıştırılmadan ayrı ayrı ambalajlarda alınarak laboratuvara gönderilir. Aynı ÅŸekilde ÅŸahit numune (A2-B2-C2) de ayrı ayrı ambalajlarda alınır.”

-Paçal numune ağırlığı 10 kg’dan az ise, paçal numune 3 alt numuneye bölünmemelidir. Baharatlarda paçal numune ağırlığı en fazla 10 kg’dır. Dolayısıyla alt numunelere bölmeye gerek yoktur.

-Laboratuvar numunesi: 10 kg’lık bir alt numunedir. Her alt numune ayrı ayrı EK-5’te yer alan hükümlere uygun olarak, çok ince öÄŸütülmeli ve tam homojenizasyonu saÄŸlamak için iyice karıştırılmalıdır.

-Partiye zarar veren ticari nedenlerden dolayı (nakliye araçları, ambalajlama ÅŸekilleri vs. nedenler) yukarıda sözü edilen numune alma metodunu uygulamak mümkün olmaz ise, mümkün olduÄŸu kadar temsili olması, tamamen tanımlanması ve belgelenmesi ÅŸartıyla, alternatif bir numune alma metodu uygulanabilir.

b) Bir partinin veya alt partinin kabulü

-Ayıklama veya diÄŸer bir fiziksel iÅŸleme tabi tutulan yerfıstığı, fındık, kurutulmuÅŸ meyveler ve baharat için;

EÄŸer paçal numune veya alt numunelerin ortalaması maksimum limitlere uyuyorsa kabul edilir.

EÄŸer paçal numune veya alt numunelerin ortalaması maksimum limiti aşıyorsa reddedilir.

-DoÄŸrudan insan tüketimi için amaçlanan yer fıstığı, fındık, kurutulmuÅŸ meyve ve tahıllar için:

EÄŸer alt numunelerin hiç biri maksimum limiti aÅŸmıyorsa kabul edilir.

Eğer bir veya daha fazla alt numune maksimum limiti aşıyorsa reddedilir.

-Paçal numune 10 kg’ın altında olduÄŸu zaman:

EÄŸer paçal numune maksimum limite uyuyorsa kabul edilir.

EÄŸer paçal numune maksimum limiti aşıyorsa reddedilir.”

MADDE 6- Aynı TebliÄŸ’in 4 no’lu Ek’inin “Türev ürünler ve bileÅŸik gıdalar” baÅŸlığı altında yeralan 2 nolu bendinin (b) alt bendi aÅŸağıdaki ÅŸekilde deÄŸiÅŸtirilmiÅŸtir.

“b) Alınacak numune sayısı:

-Alınacak paçal numune sayısı parti ağırlığına baÄŸlıdır. Büyük partilerin küçük partilere bölünmesi Ek-1’de Tablo 2’de tahıllar için belirtildiÄŸi ÅŸekilde yapılmalıdır.”

MADDE 7- Aynı TebliÄŸ’in 5 no’lu Ek’inin dördüncü bendinin”Spesifik Åžartlar” baÅŸlıklı (c) alt bendinde yer alan tablo aÅŸağıdaki ÅŸekilde deÄŸiÅŸtirilmiÅŸtir.

Kriter	Konsantrasyon aralığı	Tavsiye edilen değer	Maksimum izin verilen değer
Åžahitler	Hepsi	Ä°hmal edilebilir düzeyde
Geri alma Aflatoksin M1	0.01 - 0.05 mg/kg > 0.05 mg/kg	%60 - %120 %70 - %110
Geri alma-Aflatoksin B1, B2, G1, G2	< 1.0 mg/kg 1 - 10 m/kg > 10 mg/kg	%50 - %120 %70 - %110 %80 - %110
Kesin RSDR	Hepsi	Horwitz eÅŸitliÄŸinden elde edildiÄŸi gibi	2xHorwitz eÅŸitliÄŸinden elde edilen deÄŸer
Kesin RSDr çalışılan konsantrasyonda kesin RSDR x 0.66 olarak hesaplanır

Yürürlük

MADDE 8- Bu TebliÄŸ yayımı tarihinde yürürlüÄŸe girer.

Yürütme

MADDE 9- Bu TebliÄŸ hükümlerini Tarım ve KöyiÅŸleri Bakanı ile SaÄŸlık Bakanı yürütür.

< Önceki		Sonraki >